პოლ ვერჰოვენის აზრები

71 წლის ჰოლანდიელი კინორეჟისორი კვლავაც ჯანზეა და ჯერ–ჯერობით, როგორც აღმოჩნდა, კედელზე არაფრის ჩამოკიდებას არ აპირებს. რაღაცეები ჩემთვის საინტერესო იყო, ამიტომაც ვთარგმნი. ინტერვიუ აღებულია ჟურნალ Esquire–ის 2009 წლის ნოემბრის გამოშვებიდან.

მე არ ვარ ალფრედ ჰიჩკოკი.

ვერ ვიტან სიტყვა “შედევრს”, თუმცა, შესაძლოა, დრო და დისტანცია მას ხანდახან ქმნიან ხოლმე. მაგრამ ის, ვინც თავისთვის ამბობს: “მე უნდა შევქმნა შედევრი”, ჩემი აზრით, უკანასკნელი იდიოტია.

ამბობენ, რომ ჯორჯ ლუკასს “ჯედაის დაბრუნების” გადასაღებად ჩემი მოწვევა სურდა რეჟისორის ამპლუაში, თუმცა უეცრად გადაუფიქრებია. ალბათ, გადაწყვიტა, რომ თუკი ფილმს მე მოვკიდებდი ხელს, ჯედაები ცოფიანი ღორებივით დაიწყებდნენ სმას და ჟიმაობას.

თუკი ადამიანის დამოკიდებულება სექსის მიმართ ისეთივე იქნებოდა, როგორც შთამომავლობის გაგრძელების რუტინული საქმისადმი, მაშინ გარშემო ჯერ კიდევ დინოზავრები ირბენდნენ, ვინაიდან ისინი ყოველგვარი ფიქრისა და ანალიზის გარეშე ჟიმაობდნენ.

ჰოლანდიელები ყოველთვის ცდილობდნენ ხელოვნებაში ზედმიწევნითები ყოფილიყვნენ. შეხედეთ ჰიერონიმუს ბოსხის სურათს, “უძღებ შვილს”: მასზე გამოსახულია ბორდელი, რომლის გვერდითაც დგას ადამიანი და შარდავს თავისთვის. თქვენ ვერასოდეს შეხვდებით ასეთ სურათს ვინმე იტალიელთან, ფრანგთან, ან ინგლისელთან. ასე მხოლოდ ჰოლანდიელები მუშაობდნენ. ისინი რეალიზმის შანთით წვავდნენ იდეალიზმს. მეც სწორად ასე ვიქცევი.

მე მომწონს, რომ ქრისტიანობა სასჯელის ერთ–ერთ ყველაზე საზარელ ფორმას, ჯვარცმას ეფუძნება. წინააღმდეგ შემთხვევაში ქრისტიანობა ადამიანებზე ასეთ ზეგავლენას ვერ მოახდენდა.

ადამიანებს ყოველთვის მოსწონდათ ძალადობა. ადამიანი ბოროტად არის ჩაფიქრებული, მას არ ძალუძს 5 წუთი ბედნიერების ატანაც კი. აიძულეთ ვინმეს უყუროს ორსაათიან პიესას აბსოლუტური სამართლიანობის ზეიმის შესახებ, და, გარწმუნებთ, რომ მას მეხუთე წუთზე ჩაეძინება.

ადვილია ვივარაუდოთ, რომ სიცოცხლე სამყაროში ისევე ვითარდება, როგორც დედამიწაზე და ისიც შესაბამისი სისასტიკითაა გაჯერებული. ასე რომ თუკი სადმე არსებობს ცივილიზაცია, რომელიც განვითარებით ჩვენზე წინაა 20 ათასი წლით, მაშინ ეს იმას ნიშნავს, რომ ის ამდენითვე  გვჯაბნის სისასტიკეში. ამის გამო, არასოდეს მივაწვდითი უცხოპლანეტელ არსებებს ცნობებს, თუ რა “საყვარელი” ჩამორჩენილი პლანეტა გვაქვს. ვფიქრობ, რომ მათთვის საინტერესო იქნება იმის ყურება, თუ როგორ ვიღუპებით.

მე მიყვარს არნოლდი იმის გამო, რომ მას თავმოყვარეობა თითქმის არ გააჩნია. გადაღებებზე ფილმისა “გაიხსენო ყველაფერი” იგი მოვიდა ჩემთან და მითხრა: “მე არ გავბრაზდები, თუ მკაცრი იქნები”. მე თავი დავუქნიე და განვუცხადე: “არნოლდ, შემობრუნდი, სხვა კუთხე მჭირდება”. ძალიან მალე კი სურათი ასე შეიცვალა: “არნოლდ, ყვერივით გამოიყურები!” ის მთანხმდებოდა და მეკითხებოდა: “გასაგებია და ასე, კარგია?”.

მას შემდეგ, რაც მე აშშ–ს პრეზიდენტსა და ჩემს შორის რაიმე საერთოს დანახვა შევწყვიტე, მივხვდი რომ ამ ქვეყანაში ცხოვრება აუტანელი გახდა. უკანასკნელი პრეზიდენტი, რომელშიც იყო რაღაც ადამიანური, კლინტონი იყო. მონიკასთან დაკავშირებულ ისტორიაში სულ თავისუფლად შეიძლებოდა მის ადგილას მეც კი აღმოვჩენილიყავი, თუ იმას გავითვალსწინებთ, რომ ყოველთვის მომწონდა ორალური სექსის იდეა ოვალურ კაბინეტში.

ვერ ვიტან, როცა პროსტიტუციას აძაგებენ. ჩემი აზრით, ძუძუების გაყიდვა გაცილებით უკეთესია, ვიდრე რომელიმე ტელეარხისათვის, ან ვთქვათ, თამბაქოს ინდუსტრიისათვის, ტვინის მიყიდვა. ყოველწლიურად თამბაქო მილიონობით ადამიანს კლავს, ტელევიზია კი მილიარდებს უზიანებს გონებას. თუმცა, მიუხედავად ამისა, სულით გონჯი პოლიტიკოსები კვლავაც აგრძელებენ ბჭობას ყველაზე დიდი ცოდვის, ძუძუების გაყიდვის შესახებ.

დღევანდელი პრესა უტევს მთავრობას, ხან მარჯვნიდან და ხან მარცხნიდან. ის ტკბება სიტყვის თავისუფლებით და ვერც კი ხვდება, რომ სპეციალურად მისთვის სიტყვის თავისუფლების ახალი ტიპია გამოყვანილი – კონტროლირებადი!

აღარ არსებობს ისეთი მეცნიერება, როგორიც ისტორიაა. დღევანდელი ისტორია მანიპულაციის საშუალებაა, რომელიც ყოველ ჯერზე ინფორმაციის იმ მცირედს იმეტებს, რომელიც მოცემულ მომენტში კონკრეტული მიზნების მისაღწევადაა საჭირო.

ისინი, ვინც ხელებს იფშვნეტენ ყოველ ჯერზე, როდესაც ვინმე ჭკუაშემცდარ ენურეზდამართნილ ქვეშაჯვია ნაცისტს მოიგდებს ხელში, ვერ აცნობიერებენ, რომ სწორად ამ დროს იბადება მსოფლიოში ახალი ფაშიზმი, შესაძლოა უფრო საზარელი, ვიდრე გერმანული ფაშიზმი იყო. ეს ფაშიზმი სავაჭრო ცენტრებსა და სატელევიზიო შოუებში ისახება და მისი უმთავრესი განმასხვავებელი ნიშანი გერმანულისაგან ისაა, რომ მას დედამიწის დაპყრობა შეუმჩნევლად შეუძლია.

ახალგაღვიძებულზე, რაც დრო გადის, უფრო ხშირად ვეუბნები ჩემს თავს: “ძმობილო, სამოთხე არ არსებობს”.

ვერ ვიტან ფარისევლებს.

Femme et Chatte par Verlaine

Elle jouait avec sa chatte,
Et c’était merveille de voir
La main blanche et la blanche patte
S’ébattre dans l’ombre du soir.

Elle cachait – la scélérate ! -
Sous ces mitaines de fil noir
Ses meurtriers ongles d’agate,
Coupants et clairs comme un rasoir.

L’autre aussi faisait la sucrée
Et rentrait sa griffe acérée,
Mais le diable n’y perdait rien…

Et dans le boudoir où, sonore,
Tintait son rire aérien,
Brillaient quatre points de phosphore.

Plan de commentaire

I –  L’histoire d’Antoine et Cléopâtre

Verlaine ne fut pas le seul à s’intéresser à l’histoire de Cléopâtre, cette reine d’Égypte à la beauté et à l’intelligence extraordinaire et qui se suicida dans sa fuite avec Antoine après avoir été renversée de son trône par Octave. Verlaine reprendra deux poèmes plus loin le même thème dans “Une grande dame” dans lequel Cléopâtre belle “à damner les saints” est qualifiée de lynce probablement en raison de sa clairvoyance. Verlaine parle de la chatte Ninon. Dans ce sonnet irrégulier d’octosyllabes, deux quatrains à rimes croisées suivis de deux tercets fusionnés, Verlaine se montre particulièrement violent envers les femmes, des “fleurs du mal” séduisantes, exigeantes en amour, cruelles, armées d’ongles meurtriers, perverses. Une attitude ambiguë, choquante faite de désirs inassouvis, de fantasmes et de violence qui atteindra son paroxysme dans “une grande dame” avec l’invective brutale “qu’on lui cravache la face, à cette femme”. Toute l’argumentation envers la féminité se traduit par l’opposition entre le noir et le blanc réunies cependant à la fin dans une sorte de lumière commune étincelante, le phosphore.

II –  Une satire, une dénonciation de la perversion et de la cruauté féminine.

Elle cachait, “la scélérate”, au début du second quatrain donne le ton, la femme est coupable de crimes qu’elles a commis ou qu’elle avait seulement l’intention de commettre, la femme serait perfide, elle aurait une fâcheuse tendance à manquer à sa parole, à mentir pour parvenir à ses foins. Verlaine n’a pas confiance dans les femmes, elles mentent. Sous l’apparence d’un jeu bien innocent, plein de tendresse et d’amour entre une femme et un chat, Verlaine à travers le personnage de Cléopâtre, reine intrigante, capable de toutes les ruses pour se maintenir sur son trône convoité par son frère nous dresse un tableau général assez sombre du comportement féminin. Sous les mitaines de fil noir, des attributs d’élégance réservés aux reines ou à la bourgeoisie, empreints de beauté, et de douceur, se cachent des ongles meurtriers. On appréciera l’ironie dans la phrase car les mitaines laissent généralement découvertes les dernières phalanges avec les ongles,et ne les cachent donc pas. Ces ongles très dur, d’agate, deviennent des griffes, des artifices meurtriers, coupant comme des lames d’un rasoir. Il y a un parallélisme constant, une opposition entre le chat, un animal familier qui se laisse caresser par plaisir et la femme ici assimilée à un lynx, un animal plus gros et sauvage avec des instincts criminels.

III – La diabolisation de la femme

Verlaine rêve d’une femme idéale, une consolatrice capable de combler le manque existentiel dont il a pris conscience. La femme qu’il imagine, qu’il idéalise, ce rêve familier évoque un monde idéal qui l’habite mais dont il connaît l’irréalité, d’on son immense frustration. Il y a sans doute beaucoup de la provocation d’un jeune débutant en poésie d’utiliser la veine rebattue de la misogynie cherchant par cette différence à choquer le lecteur, à l’apostropher. Il y a cependant chez Verlaine, poète hirsute et mal habillé, envers les “femmes jolies” une jalousie, une haine même que l’on constate dès le début du recueil. Il voit dans la beauté de la femme, de la froideur et une distanciation, une inaccessibilité. La pureté, la blancheur qui se retrouvent dans la main de la femme et dans la patte du chat est devenue noire avec le gant. Pour Verlaine, l’amour c’est d’abord l’instinct, le désir brutal, qu’entraîne l’envoûtement de la beauté. Chez notre poète l’amour est nostalgie parce que, maladroit, informulé et frustrant. On retrouve dans ce poème la même présentation de la femme que chez Baudelaire dans les fleurs du Mal, la femme lascive, ici caressant son chat, objet de plaisir mais aussi une menace, c’est une scélérate pour le poète, et un danger. A l’inverse d’un poète comme Eluard qui encense la femme, muse lumineuse, on a ici l’image d’une femme diabolique, intrigante qui complote pour assouvir ses passions, qui calcule. Mais toutes les femmes ne sont pas des Cléopâtres et n’ont pas d’arrière-pensées funestes pour assurer leur pouvoir. La fin du poème nous éclaire que dans les boudoirs, ces pièces intimes des habitations, le diable n’est jamais très loin, dans l’obscurité son œil pétille de satisfaction comme celui du chat brille dans la nuit, quatre points de phosphore.

Conclusion

Les belles femmes ont souvent été vues par Verlaine comme des idoles inaccessibles et froides et leur beauté l’a souvent irrité. Il avait une préférence pour les courtisanes massives, les “dahlias”, ces fleurs sans parfum, sans fard, naturelles. Mais les rapports de Verlaine avec l’amour et la femme ont toujours été très ambigus, souvent provocants, violents. Ce n’est donc pas pour rien que ce poème débute la section “Caprices” du recueil “Poèmes Saturniens” et l’on veut croire que c’en est un.

P. S. ანოტაცია აღებულია აქედან. დღეს მთელი დღეა ეს ლექსი მიტრიალებს თავში და თარგმნა მომინდა, თუმცა ჯერ–ჯერობით მხოლოდ სურვილი მაქვს, მუზებს ველოდები. ვინაიდან ფრანკოფონებიც შემოდიან ჩემს ბლოგზე, იყოს ეს აქ…

დიგიტუს იმპუდიკუს

ამასწინათ არისტოფანეს კომედიები ჩამოვქაჩე ლევან ბერძენიშვილის თარგმანში და ერთი ამოსუნთქვით წავიკითხე ორი მათგანი – “ღრუბლები” და “მხედრები”. ძველი ბერძნული არ ვიცი და ორიგინალთან სიახლოვეს ვერ შევაფასებ, თუმცა ქართულად წყალივით იკითხება, რაც პირველ რიგში მთარგმნელის ოსტატობაზე მიანიშნებს. დიდი სიამოვნება მივიღე, განსაკუთრებით “ღრუბლებმა” ჩამითრია, სადაც ჩემთვის მარად და ყოველთვის ოდიოზური ფიგურა, სოკრატე მშვენივრადაა გაშარჟებული. თარგმანის უმეტესი ნაწილი დაქტილითაა შესრულებული და მასში რითმები არ არის, არადა ვისურვებდი რომ ყოფილიყო. სხვისი არ ვიცი და დაქტილით დაწერილი ქართული კონვენციური ლექსები ძალიან მხიბლავს, როცა ერთი გრძელი და ორი მოკლე ხმოვნის კაკუნი გატყვევებს და ზოგჯერ საკუთარ თავს იჭერ იმაში, რომ სადღაც შინაარსი ბუნდოვანდება…

არისტოფანეს კომედიაში “ღრუბლები” მოკლე შინაარსი ასეთია: სტრეფსიადეს ვაჟი მთელ ქონებას დოღზე გაფლანგავს და უბრალო სოფლელი სტრეფსიადე გვერდზე მეზობლად სოფისტების საფიქრალეთს მიადგება, სადაც სოკრატეს სთხოვს დაეხმაროს და რიტორიკის ხელოვნება ასწავლოს აბაზერი მევალეების მოსაშორებლად, რაზედაც სოკრატე თანხმდება და მერე იწყება ყველაზე საინტერესო, კერძოდ სოკრატეს “პიზდეცინტელექტუალური” (ტერმინია ასეთი) მონოლოგების შერკინება სტეფსიადეს ალალ და ბრიყვულ რემარკებთან. პირველ ეპისოდიონში არის შემდეგი ნაწყვეტი:

შემოდის სოკრატე, უკან მოჰყვება სტრეფსიადე:
სოკრატე
ვფიცავ ამოსუნთქვას, ქაოსს და ჰაერსაც,
ასეთი ტეტია კაცი არ მინახავს,
არც – ასე უვიცი, ბრიყვი, გულმავიწყი!
რაღაც ეშმაკობას სწავლობდა, მეგონა
და სულ დაივიწყა, სანამ დაისწავლა.
გარეთ გამოვუხმობ ახლა სინათლეზე.
სად ხარ, სტრეფსიადე? ლოგინით გამოდი.
სტრეფსიადე
ლოგინს არ მითმობენ ეს ბაღლინჯოები
სოკრატე
იჩქარე, გამოდი, მისმინე
სტრეფსიადე
მოვედი
სოკრატე
მითხარი, რა გინდა ახლა აითვისო
ისეთი, რაც დღემდე არ შეგისწავლია?
რა გინდა, მეტრი თუ რიტმი და სიტყვები?
სტრეფსიადე
მეტრი შემასწავლე, თორემ მეალაფემ
ორიოდ ქენიკით მაინც მომატყუა.
სოკრატე
მე ეგ არ მიკითხავს. რომელი საზომი
მოგწონს, ტეტრამეტრი თუ გიჯობს ტრიმეტრი?
სტრეფსიადე
მე მგონი, ჩარექი სუყველას სჯობია.
სოკრატე
მიჰქარავ!
სტრეფსიადე
თუ გინდა, დავდოთ სანაძლეო,
ჩარექი სწორედ რომ გახლავს ტეტრამეტრი
სოკრატე
ყორნებს წაუღიხარ, ჩლუნგო უსწავლელო!
ეგებ აჯობოს, რომ რიტმი შეისწავლო?
სტრეფსიადე
მერედა, რა თავში ვიხალო ეგ რიტმი?
სოკრატე
ეს დაგეხმარება ურთიერთობაში,
იმწუთას გაიგებ, რომელი რიტმია,
ენოპლიისა თუ დაქტილის მიხედვით.
სტრეფსიადე
დაქტილის მიხედვით? – ეგ ვიცი.
სოკრატე
გვიბრძანე
სტრეფსიადე
დაქტილი რა არის, თითი არ ბრძანდება?
თითი კი ვიცოდი უკვე ჩვილობაშიც.

საინტერესო ის არის, რომ ამ სცენის შემდეგ ძველბერძნულ ამფითეატრებში ერთი საშინელი ხორხოცი იდგა თურმე, ამის მიზეზი კი ის გახლავთ, რომ სტრეფსიადე იმ მომენტში როცა ეუბნება სოკრატეს, დაქტილი ვიცი რაც არისო, შუა თითს აჩვენებს მას, ზუსტად იმ გავრცელებული ვულგარული ფორმით, რასაც ძველ რომში digitus impudicus–ს, ანუ “გარყვნილ თითს” ეძახდნენ, რაც იან ჯონსტონის ინგლისურ თარგმანში ამოვიკითხე, სადაც ასეთი რამ არის ჩამატებული სტრეფსიადეს სიტყვებს შორის:

[Strepsiades sticks his middle finger straight up under Socrates’ nose]

არისტოფანეს ამ კომედიას, “ღრუბლებს” კი ზოგი მკვლევარი პირველ ლიტერატურულ ნაწარმოებად ასახელებს, სადაც ეს უხამსი ჟესტი გვხვდება, რომელიც ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ძველ რომში და ჩვენს ეპოქამდეც მოუღწევია…

“ოქროს ბუს” ეკრანიზაცია

არ გასულა დიდი ხანი, რაც მე ეს პოსტი დავწერე: ოქროს ბუ, რომ ნი2ნიუსის შემოქმედებითმა ჯგუფმა მისი ეკრანიზირება და გაშარჟება განიზრახა. შემიძლია ვთქვა, რომ გამოუვიდათ. ბრავო! ისტორია ანტიუტოპიურ სტილშია მოთხრობილი. ყველას გირჩევთ რომ ნახოთ. მაშ ასე, მთავარ როლში საბა ლეკვეიშვილი (aka საბუნია) და მირიან ტორონჯაძე (aka ყვავა). აქა ამბავი იმისა, რა დამემართებოდა მე, ჩემთვის ინტერნეტი რომ გაეთიშათ… თუმცა მეტს არაფერს მოვყვები, გენა ფონოგრამა, წავიდა ვიდეო!

სუპერლიგის კითხვები, პირველი ტური

1) ცნობილია, რომ ბობ მარლის საფლავში ჩააყოლეს მისი გიტარა, ბიბლია, მარიხუანათი “დატენილი” სიგარეტი, ეთიოპიის პრინცის ნაჩუქარი ბეჭედი და კიდევ ერთი ნივთი, რომელიც ბობ მარლის გარდაცვალების ირიბი მიზეზი გახდა. საინტერესოა ისიც, რომ მომღერლის გარდაცვალებიდან 17 წლის შემდეგ ამ ნივთმა ირიბად კვლავ მიანიჭა ტკივილი ბობ მარლის თანამემამულეებს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს ნივთი!

პასუხი: ფეხბურთის ბურთი
კომენტარი: მარლი გარდაიცვალა მელანომით, რომელიც მას საფეხბურთო მატჩის შედეგად განუვითარდა. 1998 წელს, იამაიკის ნაკრები გააცამტვერა არგენტინის გუნდმა, ანგარიშით 5-0; ალბათ ბევრს ახსოვს ჯგუფ “ჩაიფი”-ს სიმღერა “Какая боль”.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

2) ლორენა ოჩოა სპორტის ამ სახეობაში ქალთა შორის პირველ ადგილს იკავებს, რაც გარკვეული მოსაზრებით პარადოქსია, ვინაიდან თავად თამაშის სახელწოდება, ერთი განმარტების თანახმად, უკიდურესად მამაკაცური სპორტის სახეობაა და მასში ქალები არ დაიშვებიან. დაასახელეთ სპორტის ეს სახეობა.

პასუხი: გოლფი
კომენტარი: GOLF = Gentlemen Only, Ladies Forbidden
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

3) თქვენს წინაშეა საკმაოდ ორიგინალური სარეკლამო პოსტერი, სადაც წაშლილია ერთ-ერთი ცხოველი. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ეს ცხოველი! 

პასუხი: იაგუარი
კომენტარი: სურათზე იაგუარია წაშლილი, რომელიც ავითარებს ყველაზე მაქსიმალურ სიჩქარეს ამ სიმბოლურ სპიდომეტრზე.
წყარო: ბმული
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

4) 2003  წლის ნოემბერში გერმანიის ერთ ქალაქს დროებით გადაარქვეს სახელი, რითაც პატივი მიაგეს ამ ქალაქში წარმოებული პროდუქტის მეხუთე თაობას. ყურადღება შეკითხვა დაასახელეთ ამ ქალაქის მიღებული დროებითი სახელწოდება, რომელიც 1 ასოთი განსხვავდებოდა მისი რეალური სახელისაგან.

პასუხი: გოლფსბურგი
კომენტარი: ქალაქ ვოლფსბურგში გამოუშვეს ფოლკსვაგენ გოლფის მეხუთე თაობა, ამის გამო ვოლფსბურგს 1 კვირით გოლფსბურგი უწოდეს.
წყარო: ბმული
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

5) ვატიკანში,  წმინდა პეტრეს მოედანზე დგას ძვ.წ. XIII საუკუნის ძვ. ეგვიპტური ობელისკი, რომელსაც “მოწმეს” ეძახიან. თუ მიხვდით რატომ ეძახიან ამ ობელისკს ცოტა არ იყოს უცნაურ მეტსახელს, 1 წუთის შემდეგ დაასახელეთ ადამიანი, რომლის სიკვდილის მოწმეც გახდა ეს ობელისკი დაახლოებით 2000 წლის წინ.

პასუხი: წმინდა პეტრე
კომენტარი: ობელისკი შემთხვევით სულაც არ დგას წმ. პეტრეს მოედანზე, გადმოცემით ის იყო წმ. პეტრეს მოწამეობრივი სიკვდილის “მოწმე”.
წყარო: ბმული
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

6) ტევტობურგის ომში გამანადგურებელი მარცხის შემდგომ რომის იმპერატორი ოქტავიანე ავგუსტუსი ძაძით მოსილი დადიოდა. იგი გერმანელებზე იმდენად გაბრაზებული იყო, რომ მის დაცვაში შემავალი გერმანელი დაცვის წევრები რომის იმპერიის მოშორებულ პროვინციებში გაუშვა სამსახუროდ. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ქვეყანა, სადაც მათი უმეტესობა მოხვდა ბედის ირონიის თუ იმპერატორის შავი იუმორის გამო.

პასუხი: არმენია (სომხეთი)
კომენტარი: ტევტობურგის ტყეში გერმანელთა ტომებს სარდლობდა არმინიუსი, იმპერატორის გერმანული დაცვის უმეტესობაც სწორედ არმენიაში გადაასახლეს.
წყარო: ბმული
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

7) [მოთამაშეებს ურიგდებათ ტექსტი: 1. old blue 2. Sweet George Brown 3. Burying Black 4. Dobbin 5. ?] ჯონ სტეინბეკის რომანში “ზამთარი ჩვენი მღელვარებისა” მთავარ გმირს, ეთან ჰოულის სულ 5 კარგი კოსტიუმი აქვს, რომელთაგანაც თითოეულს თავისი საკუთარი სახელი აქვს. მთავარი გმირის ოთხი კოსტიუმის საკუთარი სახელი თქვენ დაგირიგდათ. დაასახელეთ რა ერქვა მის მეხუთე კოსტიუმს, თუკი ამაში თქვენ მე–19 საუკუნეში დაწერილი რომანი დაგეხმარებათ.

პასუხი: დორიან გრეი
კომენტარი: კოსტიუმები ფერებით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. მისი რუხი ფერის კოსტიუმი დორიან გრეის მოსახელეა.
წყარო: ჯონ სტეინბეკი, “ზამთარი ჩვენი მღელვარებისა”, გვ.147;
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

8) ჭეშმარიტი მუსლიმი ლოცვას, ანუ ნამაზს განბანის რიტუალით იწყებს, შემდეგ პატარა სპეციალურ ხალიჩაზე მუხლებზე დგება და ამ პოზაში იგი ემსგავსება პირველს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ხსენებული პირველის სახელწოდება!

პასუხი: ალიფი (ალეფი)
კომენტარი: არაბულ ენაში ღმერთის სახელი, ალაჰი იწყება ასო ალიფით, რომელსაც ვერტიკალური ჯოხის ფორმა აქვს. ამ პოზაში ასო ალიფი მლოცველს ღმერთის სახელს აგონებს. ალიფი არაბული ანბანის პირველი ასოა!
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

9) ცნობილია რომ მას შემდეგ რაც ისლამურ სამყაროში დაიწყო მინარეთების აგება და მინარეთი ჩვეულებრივი მოვლენა გახდა, მუეძინების თანამდებობის დაკავებისას უპირატესობა სწორედ ასეთ ადამიანებს ენიჭებოდათ, რადგანაც ამით არავითარ შემთხვევაში აღარ გაჩნდებოდა მუეძინის მხრიდან ჰარამის დარღვევის შანსი. ყურადღება შეკითხვა: რა კატეგორიის ადამიანებს ენიჭებოდას უპირატესობა?

პასუხი: ბრმებს
კომენტარი: ბრმები ვერანაირად ვერ დაინახავდნენ თუ რა ხდებოდა ქვემოთ განლაგებულ სახლებში.
წყარო: ბმული
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

10) როგორც ცნობილია, მოდა ხშირად მეფეთა და დიდგვაროვანთა მიმბაძველობით ჩნდება. ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით სწორედ ასე გახდა პოპულარული ე.წ. “ფრიგიული ქუდიც”, მას შემდეგ, რაც ერთმა ლეგენდარულმა პიროვნებამ ის “შეძენილი” ნაკლის დასაფარად გამოიყენა. ყურადღება შეკითხვა: არ გეკითხებით რა შეძენილ ნაკლზეა საუბარი, დაასახელეთ ეს ლეგენდარული ადამიანი.

პასუხი: მიდასი
კომენტარი: ერთ–ერთი ვერსიის თანახმად მიდასმა ასეთი ფორმის ქუდი ვირის ყურების დასაფარად გამოიყენა.
წყარო: ბმული
ავტორი: ზურაბ ფარჯიანი

11) ბრიტანელმა ბიოლოგმა და მეცნიერების პოპულარიზატორმა, რიჩარდ დოკინსმა წამოიწყო კამპანია (Out Campaign)), რომლის მიზანიც ათეისტთა კონსოლიდაცია და თვითლუსტრაციაა. დოკინსმა ყველა ათეისტს მოუწოდა სამკერდე ნიშნის ადგილას ატარონ ერთი სიმბოლო, რაც დოკინსის აზრით ყველა ათეისტის გამაერთიანებელი სიმბოლო გახდება ახლო მომავალში. საინტერესოა ისიც, რომ ეს სიმბოლო დოკინსმა ერთი კლასიკური ნაწარმოებიდან ისესხა. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ორი სიტყვით რა ჰქვია ამ სიმბოლოს ხსენებულ კლასიკურ ნაწარმოებში?

პასუხი: ალისფერი ასო
კომენტარი: საუბარია ნათანიელ ჰოტორნის რომანზე „ალისფერი ასო“, სადაც ალისფერი A მეუღლის ღალატს, ანუ ადიულტერს აღნიშნავს. რიჩარდ დოკინსმა კი ალისფერი ასო ათეისტთა სიმბოლოდ დაასახელა
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

12) ამ სპორტსმენს ჟურნალისტები “ელვის დარტყმას” უწოდებენ, მისი ქართველი კოლეგები კი მას მოიხსენიებენ ისე, როგორც ერთმა ქართველმა კინორეჟისორმა უწოდა საკუთარი ფილმის პერსონაჟებს. ერთი წუთის შემდეგ მითხარით რა ეწოდება ხსენებულ ქართულ ფილმს?

პასუხი: ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში
კომენტარი: lightning bolt – ინგლისურად ელვის დარტყმაა. უსეინ ბოლტი იამაიკელი სპრინტერია, 100 და 200 მეტრზე სირბილში მოქმედი მსოფლიო რეკორდების ავტორი და შესაბამისად ყველაზე სწრაფი ადამიანი მსოფლიოში.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული 3. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

13) მათემატიკოს კონფოროვიჩის ნაშრომში „იქსის მათემატიკა“ არის ასეთი ციტატა: „ძველი ხალხები გამოსახავდნენ გარშემო არსებულ ხილულ სამყაროს წრის ან კონცენტრირებული წრეების საშუალებით. გარდაცვლილთა უხილავ სამყაროს კი – სპირალის ან იქსის სახით. ყურადღება შეკითხვა: რა არის შეკითხვაში შეცვლილი იქსით?

პასუხი: ლაბირინთი
კომენტარი: ლაბირინთი ადამიანებისათვის ყოველთვის ასოცირდებოდა გარდაცვლილთა სამყაროსთან, ამიტომაც მაგალითად მეფეთა ველს ეგვიპტეში ლაბირინთის ფორმა აქვს.
წყარო: А. Конфорович, «Математика Лабиринта», Киев, «Радянська школа», 1987, с.14
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

14) ამერიკულ სერიალში “ექვსი ფუტი მიწის ქვეშ” მოთხრობილია დამკრძალავი ბიუროს მეპატრონე ოჯახის ისტორია, სადაც თითოეული სერია იწყება ვიღაცის სიკვდილით. კინოკრიტიკოსთა და სოციოლოგთა შეფასებით თითოეული სერია ამერიკელ მაყურებელს ეუბნება იმას, რასაც გაიგონებდით ძველ რომში ტრიუმფის დროს. ყურადღება შეკითხვა: დაწერეთ თქვენს ფურცლებზე ის, რასაც გაიგონებდით ძველ რომში ტრიუმფის დროს.

პასუხი: მემენტო მორი
კომენტარი: თითოეული სერია ამერიკელ მოსახლეობას ეუბნება, რომ ადამიანი მოკვდავია. ტრიუმფის დროს სპეციალურად გამოყოფილი იყო მონა, რომელიც ტრიუმფატორ სარდალს ეუბნებოდა “მემენტო მორი”–ს (გახსოვდეს სიკვდილი).
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

15) მარსელ პრუსტის რომანში „სვანის მიმართულებით“ ერთ–ერთი პერსონაჟი, ბიცოლა ლეონია სვამს შეკითხვას, რის შემდეგაც მას ატყობინებენ, რომ გარდაიცვალა მადამ რუსსო. XX საუკუნეში ეს შეკითხვა დასვა ერთმა ამერიკელმა მწერალმაც. ყურადღება შეკითხვა: დასვით ეს შეკითხვა თქვენც, თქვენსავე ფურცლებზე.

პასუხი: ვის უხმობს ზარი?
კომენტარი: 1940 წელს ერნესტ ჰემინგუეიმ გამოაქვეყნა რომანი „ვის უხმობს ზარი?“. შუა სს ევროპაში და უფრო გვიანდელ ხანაშიც, ზარის რეკვა მანიშნებელი იყო იმისა, რომ ვიღაც გარდაიცვალა. პირველად ეს შეკითხვა კი ჯონ დონმა დასვა თავის ქადაგებაში.
წყარო: 1.  ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

16) ანატოლი ბელკინი სერგეი მიხალკოვს კარგ პოეტად მიიჩნევს, თუმცა მას მაინც ვერ პატიობს ერთ რამეს, ლექსის გადაკეთებას. ბელკინის აზრით მიხალკოვმა საკუთარ ლექსს ერთი კონკრეტული ქირურგიული ოპერაცია ჩაუტარა. ოპერაცია, რომლის სახელწოდებაც მოცემულ კონტექსტში ორაზროვნად შეესიტყვება თავად ლექსის გადაკეთების ფაქტს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ამ ოპერაციის სამედიცინო სახელწოდება.

პასუხი: ჰიმენოპლასტიკა
კომენტარი: ანატოლი ბელკინი მიიჩნევს, რომ სერგეი მიხალკოვმა სსრკ–ს ჰიმნს აღუდგინა დაკარგული უბიწოება. უბიწოების აღდგენას მედიცინაში ჰიმენოპლასტიკა ეწოდება, რაც ორაზროვნად შეესიტყვება “ჰიმნოპლასტიკას”, ანუ ჰიმნის გადაკეთებას.
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

17) [შეკითხვაში არის ცვლილება] მე–16 საუკუნის კასტილიაში სატელევიზიო ანძები მეზობელი ჰოლანდიიდან შემოსულ ტექნოლოგიურ სიახლეს წარმოდგენდა, ამიტომ არ არის გასაკვირი, რომ იმ ეპოქის ადგილობრივ მოსახლეობას ისინი გოლიათები ეგონა. ყურადღება შეკითხვა: რომელი ორი სიტყვაა შეცვლილი შეკითხვაში “სატელევიზიო ანძებით”?

პასუხი: ქარის წისქვილები
კომენტარი: ქარის წისქვილები არ ენახა დონ–კიხოტ ლამანჩელსაც, ამიტომაც ისინი გოლიათებად მიიჩნია და მათთან შებრძოლება განიზრახა.
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

18) ქართველი პოეტი ბესიკ ხარანაული წერდა: პოეტი ვარ და ეს მეტი კი არაფერია, ერთი იქსით მეტი ვარ თქვენზეო. ძვ. ეგვიპტელთა ცხოვრებაში უმთავრესი პერიოდული მოვლენა გამოწვეული იყო ისიდას ერთი იქსით. ყურადღება შეკითხვა: მითხარით რა შევცვალე მე შეკითხვაში იქსით?

პასუხი: ცრემლი
კომენტარი: უმთავრესი პერიოდული მოვლენა ძვ. ეგვიპტეში იყო ნილოსის ადიდება, რომელიც ძვ. ეგვიპტელთა რწმენით გამოწვეული იყო დაღუპულ ოსირისზე ჩამოგდებული ისიდას ერთი ცრემლით.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

19) 1996 წელს ჰესბოლამ ისრაელის ჩრდილოეთ ტერიტორიაზე მიიტანა თავდასხმა. ამის საპასუხოდ ისრაელის საჰაერო ძალები რამდენიმე დღის განმავლობაში ბომბავდნენ ლიბანს. განრისხებული ებრაელების მიერ ლიბანში ჩაგდებულ ჭურვებს ჟურნალისტებმა ერთი ცნობილი რომანის სათაური უწოდეს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ამ რომანის ავტორი.

პასუხი: ჯონ სტაინბეკი
კომენტარი: ჯონ სტაინბეკის ცნობილ რომანს ეწოდება “მრისხანების მტევნები”. ებრაელმა ჟურნალისტებმა ჭურვები მტევნებს შეადარეს.
წყარო: ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

20) 1996 წელს ნორა ეფრონმა ჰოლივუდში გადაიღო ფილმი, რომლის მთავარი პერსონაჟი სახელად იქსი არის იგრეკი. 2009 წლის 25 ივნისის შემდეგ მთელს მსოფლიოში მრავალი მილიონი ადამიანი კი თავს იმშვიდებს იმით, რომ იქსი გახდა იგრეკი. ყურადღება შეკითხვა: დამისახელეთ იქსიც და იგრეკიც სწორი თანამიმდევრობით.

პასუხი: იქსი – მაიკლი, იგრეკი – ანგელოზი
კომენტარი: ფილმში “მაიკლი” მთავარი პერსონაჟი არის ანგელოზი. მაიკლ ჯექსონის სიკვდილის შემდეგ მრავალი მილიონი ადამიანი თავს იმშვიდებს იმით, რომ მაიკლი გახდა ანგელოზი.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული
ავტორი: ვახო ელერდაშვილი

საქართველოს ბანკის ჩემპიონატი, ტური 1

დღეს ჩავატარე საქართველოს ბანკის შიდა ჩემპიონატის პირველი ტური სპორტულ “რა? სად? როდის?”–ში. ჩემდა გასაკვირად ძალიან დიდი ინტერესი გამოიწვია ამ ტურნირმა და თავად მონაწილეებმაც სერიოზული შედეგები აჩვენეს. არადა მეგონა ამ კითხვებიდან პირველი ადგილი მაქსიმუმ 8–9–ს გამოიცნობს მეთქი. პირველმა ადგილმა გამოიცნო 14 და მეორემ – 13 !

შეკითხვებს შეგიძლიათ გაეცნოთ. სწორი პასუხები და კომენტარები თეთრი შრიფტით წერია, იმისათვის რომ წაიკითხოთ მონიშნეთ. შეკითხვები ამჯერად სულ მე დავწერე, ამიტომ შეკითხვის ავტორს თითოეულ კითხვას აღარ მივაწერ, ისედაც გასაგებია.

1) იუთიუბში ძრომიალისას შეკითხვის ავტორი წააწყდა ერთ ვიდეო–კლიპს, რამაც ბავშვობა გაახსენა. კლიპში ერთი ბატონი მოგვითხრობდა თავის ისტორიას, რომელსაც ეცვა იაპონური ფეხსაცმელები, ემოსა ინგლისური შარვალი და ეხურა წითელი რუსული ქუდი. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ რიცხვი, რომელიც უშუალო კავშირშია ამ ბატონთან.

პასუხი: 420
კომენტარი: საუბარია სიმღერაზე “მერა ჯუტა ჰაი ჯაპანი”, ოდესღაც პოპულარული ფილმიდან “ბატონი 420″, რომელშიც მთავარ როლს რაჯ კაპური ასრულებს.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

2) სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში, გასულ საუკუნეში, ამ ადამიანმა განაცხადა: „მე გამაჩნია სამი სამშობლო – საქართველო, სადაც მე დავიბადე, უკრაინა, სადაც ჩემი ცხოვრების უმეტეს ნაწილი გავატარე და სომხეთი, სადაც მსურს იყოს ჩემი უკანასკნელი სახლი და სადაც მსურს მოვკვდე“. დაასახელეთ მისი სახელი და გვარი.

პასუხი: სერგო ფარაჯანოვი
წყარო: ბმული

3) შეკითხვაში საუბარი გვექნება ლოგოზე. ეს ლოგო დიზაინერთა ჩანაფიქრით წარმოადგენს ლურჯ ქვას, რომელზედაც ორი სკანდინავიური რუნა – ჰაგალი და ბერკანანია ამოკვეთილი. ლოგოზე გამოსახული ქვის შეფერილობა შემთხვევითი არ არის, ვინაიდან ეს ფერი სიმბოლიზირდება ადამიანთან, რომლის სახელიც და მეტსახელიც დაშიფრულია ორ ზემოხსენებულ რუნაში. ყურადღება შეკითხვა: არ გეკითხებით ამ ადამიანის სახელს, დაასახელეთ ამ ადამიანის მეტსახელი ნებისმიერ ენაზე.

პასუხი: ლურჯკბილა
კომენტარი: საუბარია ინფორმაციის გაცვლის პროტოკოლზე ბლუთუზზე, რომელსაც სახელი დანიელი მეფის ჰარალდ ლურჯკბილას (Harald Blåtand) საპატივსაცემოდ ეწოდა. მიიღება ნებისმიერი პასუხი სადაც “ლურჯკბილაა” დაფიქსირებული.
წყარო: ბმული

4) ტოკიოს 1964 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე ოლიმპიური ცეცხლის ანთების პატივი ხვდა სტუდენტს იოშინორი საკაის. ყურადღება შეკითხვა: რამდენი წლის იყო იოშინორი საკაი ამ დროისათვის?

პასუხი: 19
კომენტარი: იოშინორი საკაი დაბადებული იყო 1945 წლის 6 აგვისტოს, ზუსტად იმ დღეს, როცა ჰიროსიმაში ჩააგდეს ატომური ბომბი. 1964 წლის ტოკიოს ოლიმპიადაზე იოშინორი საკაი იყო 19 წლის.
წყარო: ბმული

5) ვახუშტი კოტეტიშვილის ერთ ლექსში არის ასეთი ფრაზა: “ზეცის წესია მიწიერი არ მიიკაროს”. შემდეგ სტროფში კი მოთხრობილია ერთი ჭაბუკის ტრაგიკული ისტორია. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ამ ჭაბუკის სახელი.

პასუხი: იკაროსი
კომენტარი: „რა ბედი სწია, გახსოვს ზეცამ ჭაბუკ იკაროსს?! / მისი წესია, მიწიერი არ მიიკაროს!“ – სიტყვების თამაშია მიიკაროს – იკაროს, ამავდროულად ასე ხსნის პოეტი იკაროსის ტრაგიკულ ბედს, რომელიც ცაში აფრინდა, ფრთები დაეწვა, მიწაზე დაეცა და გარდაიცვალა.
წყარო: ბმული

6) ფრანც შუბერტის სიკვდილის შემდეგ გამოიცა მისი უკანასკნელი სიმღერებისა და რომანსების კრებული, რომელსაც გამომცემელმა “შვანენგეზანგი” უწოდა. ყურადღება შეკითხვა: მითხარით როგორ ითარგმნება გერმანულიდან ქართულად სიტყვა “შვანენგეზანგ”?

პასუხი: გედის სიმღერა
კომენტარი: ეს არის ფრანც შუბერტის უკანასკნელი სიმღერების კრებული
წყარო: ბმული

7) მე–17 საუკუნის 30–იან წლებში როსტომ მეფემ გიორგი სააკაძის შვილიშვილს, იორამს განუახლა თარხნის ტიტული. თარხნის ტიტული მრავალ პრივილეგიას ითვალისწინებდა. მათ შორის თარხანს შეეძლო ნებისმიერი ქალის ცოლად მოყვანა მამის თანხმობის გარეშე. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ერთადერთი გამონაკლისი, როდესაც მას ამის გაკეთება არ შეეძლო.

პასუხი: როცა ქალის მამა მეფე იყო
წყარო: ბმული

8) 1957 წელს პარიზელ გამომცემელს ერიკ ლოსფელდს ფოსტით მიუვიდა ბანდეროლი, რომელიც შორეული აზიიდან იყო გამოგზავნილი. ბანდეროლი ხელნაწერს შეიცავდა, რომელიც თავის მხრივ ორი რომანისაგან შედგებოდა. პირველ რომანს ეწოდებოდა “ანტი–ქალიშვილი”. მეორე რომანს კი სათაურის მაგივრად ქალის სახელი ეწერა. ყურადღება შეკითხვა: ერთი წუთის შემდეგ მითხარით რა ერქვა მეორე რომანს?

პასუხი: ემანუელა
კომენტარი: საუბარია ტაილანდელი მწერლის, ემანუელ არსანის 1959 წელს გამოქვეყნებულ რომანზე, რომლის ეკრანიზაციამაც შემდგომში ევროპაში სექსუალური რევოლუცია მოახდინა.
წყარო: ბმული

9) მეორე მსოფლიო ომის დაწყების გამო, 1939 წლის სექტემბერში ლუიზა ფლორენზ დიქსი თავის შვილებთან ერთად საბერძნეთიდან სამშობლოში დაბრუნდა. მათ თან ახლდა სამი ძაღლი, სამი კუ, ექვსი კანარის ჩიტი, ორი კაჭკაჭი, გომბეშო, თოლია, მტრედი, ჩიტბატონა და ბუ. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ლუიზა ფლორენზ დიქსის ქმრის გვარი.

პასუხი: დარელი
კომენტარი: ლუიზა ფლორენს დიქსი–დარელი იყო სახელოვანი ინგლისელი ნატურალისტის ჯერალდ დარელის დედა.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

10) 1934 წელს თურქეთის პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომლის თანახმადაც თურქეთის ყველა მოქალაქე ვალდებული იყო ჰქონოდა გვარი, ვინაიდან მანამდე თურქებს გვარები არ გააჩნდათ. თურქეთის ნებისმიერ მოქალაქეს უფლება ჰქონდა აეღო ის გვარი, რომელიც მას მოესურვებოდა, გარდა ერთი გამონაკლისისა… ყურადღება შეკითხვა: რომელი გვარის აღებას კრძალავდა მეორე კანონი, რომელიც ამავე წელს მიიღო თურქეთის პარლამენტმა?

პასუხი: ათათურქი
კომენტარი: მას შემდეგ რაც მუსტაფა ქემალს მიენიჭა გვარი ათათურქი, თურქეთის პარლამენტმა მიიღო კანონი, რომელიც უკრძალავდა უბრალო მოქალაქეთათვის ამ გვარის აღებას.
წყარო: ბმული

11) ამერიკელმა ასტრონავტმა, აპოლო–10–ის პილოტმა, იუჯინ ენდრიუ სერნანმა მთვარიდან დაბრუნებულმა განაცხადა: „ჩვენ გვინდოდა მთვარის გამოკვლევა, თუმცა მთვარეზე ჩვენ სინამდვილეში აღმოვაჩინეთ…“ დაასრულეთ ამერიკელი ასტრონავტის პარადოქსული გამონათქვამი ერთი სიტყვით.

პასუხი: დედამიწა
კომენტარი: მთვარიდან მათ დაინახეს დედამიწა, ისევე როგორც ჩვენ დედამიწიდან ვხედავთ მთვარეს.
წყარო: ბმული

12) ისტორიული წყაროები მოგვითხრობენ, რომ 1660 წელს მეტეხის ტაძარს მეხი დაეცა. დაზიანებული ეკლესია ვახტანგ V შაჰნავაზმა შეაკეთებინა, რის შემდეგაც ტაძრის გამოყენება ერთი კონკრეტული დანიშნულებით დაიწყეს. ტაძარი ამავე ფუნქციას ინარჩუნებდა 1690-აინ წლებში, როდესაც იგი ერეკლე I ნაზარალიხანმა სპარსელებს გადასცა ციხესთან ერთად. საინტერესოა ისიც, რომ ამავე დროს იმავე დანიშნულებას თურქებისათვის სულ სხვა ნაგებობა ასრულებდა, რასაც შეეწირა კიდეც ის. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ რომელ ნაგებობაზეა საუბარი.

პასუხი: პართენონის ტაძარი
კომენტარი: მეტეხის ტაძარში დენთის საწყობი იყო განლაგებული. 1687 წლის 26 სექტემბერს პართენონის ტაძარში განთავსებული დენთის საწყობი აფეთქდა, რამაც შეიწირა კიდეც ამ ტაძრის უმთავრესი ნაწილი.
წყარო: ბმული

13) ერთ–ერთ სარეკლამო რგოლში კადრში ვხედავთ კედელზე მიჭედებულ ოთხ ლურსმანს, რომლებიც ჰორიზონტალურადაა განლაგებული. ამ ლურსმნებზე ერთმანეთის მიყოლებით ჰკიდებენ მანქანის გასაღების აცმებს. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ კომპანია, რომელსაც უკეთდება რეკლამა სარეკლამო რგოლში.

პასუხი: აუდი
კომენტარი: გასაღებების აცმის ოთხი რგოლი, ოთხ ჰორიზონტალურად მიჭედებულ ლურსმანზე დაკიდებული, აუდის ლოგოს ვიზუალიზაციას ახდენს.
წყარო: ბმული

14) ჯორჯ ვაშინგტონს მიეწერება ფრაზა: “ჩვენ უნდა დავეკითხოთ ძმა ჯონათანს” (We must consult Brother Jonathan). ამ ფრაზის პერიფრაზირება რომ მოვახდინოთ და ის ბარაქ ობამას ვათქმევინოთ, ობამა ძმის მაგივრად სხვა ახლო ნათესავს დაეკითხება რჩევას. ყურადღება შეკითხვა: დაასახელეთ ამ ახლო ნათესავის სახელი.

პასუხი: ბიძია სემი
კომენტარი: ძმა ჯონათანი მე–18 საუკუნეში წარმოადგენდა მოგონილ პერსონაჟს, რომელიც განასახიერებდა ამერიკის შეერთებულ შტატებს. შემდგომში ეს პერსონაჟი ბიძია სემმა შეცვალა.
წყარო: ბმული

15) ყალმუხეთის დედაქალაქის, ელისტის მახლობლად 1998 წელს აშენდა უზარმაზარი კომპლექსი, “სითი–ჩეს”. ყურადღება შეკითხვა: რომელი ლიტერატურული პერსონაჟის ძეგლია დამონტაჟებული სითი–ჩესის შესასვლელში?

პასუხი: ოსტაპ ბენდერის
კომენტარი: სითი–ჩესს ნიუ–ვასიუკის უწოდებენ. ვასიუკი ცნობილია ილფის და პეტრობის წიგნიდან “თორმეტი სკამი”.
წყარო: 1. ბმული 2. ბმული

16) შვიდწლიანი ომის დროს, პრუსიის მეფეს ფრიდრიხ მეორეს მოუწია დაპირისპირება სამი ქვეყნისაგან შემდგარ კოალიციასთან, რომელსაც “სამი ქალბატონის კავშირს უწოდებდნენ”. ამ სამიდან ერთ–ერთი იყო საღვთო რომის იმპერატრიცა მარია–ტერეზია, მეორე – რუსეთის იმპერატრიცა ელიზავეტა… არ გეკითხებით მესამე ქვეყანას, მითხარით ვინ იყო მესამე ქალბატონი?

პასუხი: მარკიზა დე პომპადური
კომენტარი: იმ დროინდელ საფრანგეთს ფაქტობრივად ლუი XV-ის ფავორიტი მარკიზა დე პომპადური მართავდა
წყარო: ბმული

17) ცნობილია, რომ ამ რომანის ავტორს არ უყვარდა სიმბოლოები და ალეგორიები, სწორად ამიტომ იგი ხშირად დასცინოდა კრიტიკოსებს, რომლებიც ამბობდნენ, რომ მის რომანში ნაჩვენებია, თუ როგორ აუპატიურებს ბებერი ევროპა არასრულწლოვან ამერიკას. ყურადღება შეკითხვა: ვინ არის ამ რომანის ავტორი?

პასუხი: ვლადიმირ ნაბოკოვი
კომენტარი: ბებერი ევროპელი ინტელექტუალი, ჰუმბერტ ჰუმბერტი რომანში აუპატიურებს და რყვნის არასრულწლოვან ამერიკელს, დოლორეს ჰეიზს, რომელსაც იგი ლოლიტას უწოდებს.
წყარო: 1. ბმული

18) 1941 წლის 6 სექტემბერს უინსტონ ჩერჩილი ბუკინგემშირის საგრაფოს პატარა ქალაქ ბლეჩლიში ჩავიდა რათა მოენახულებინა ერთი კონკრეტული დაწესებულება. იგი ძლიერ გაოცდა, როცა ამ დაწესებულების თანამშრომელთა შორის გარდა მათემატიკოსებისა და ლინგვისტებისა, ბრიჯისა და ჭადრაკის პროფესიონალი მოთამაშეები აღმოაჩინა. ყურადღება შეკითხვა: რითი იყვნენ დაკავებულები ამ დაწესებულების თანამშრობლები ქალაქ ბლეჩლიში?

პასუხი: დეშიფრირებით
კომენტარი: სწორად ქალაქ ბლეჩლიში მოხდა გერმანიის შიფრაციული მანქანის, “ენიგმას” კოდის გატეხვა.
წყარო: 1. ბმული 2. Саймон Сингх, Книга Шифров, Москва, АСТ Астраль, с. 204

19) იტალიური ვიკიპედია ამ სიტყვით მოიხსენიებს ჯოვანის, მატეოს, ლუკას და მარკოს. დაასახელეთ 1647 წელს გარდაცვლილი პიროვნების გვარი, რომელსაც ეს სიტყვა ერქვა სახელად.

პასუხი: ტორიჩელი
კომენტარი: ჯოვანი, მატეო, ლუკა და მარკო იტალიელებისათვის სახარების ავტორები, ანუ ევანგელისტები არიან. იტალიურად ევანგელისტი ჟღერს, როგორც „ევანჯელისტა“, ასე ერქვა ცნობილ იტალიელ ფიზიკოს ტორიჩელისაც.
წყარო: 1.  ბმული 2. ბმული

20) 1553 წელს ირანის შაჰმა თაჰმასპ I-მა თეირანში ააგო ბაზარი და ქალაქს გარშემო კედლების ზღუდე შემოარტყა. კედლებში დატანებული კარიბჭეების რაოდენობა სულ 114–ს შეადგენდა, რაც არ იყო შემთხვევითი. რისი მიხედვით მოხდა კარიბჭეების რიცხვის და შესაბამისად მათი სახელწოდებების შერჩევა?

პასუხი: ყურანში სურების რაოდენობის მიხედვით
კომენტარი: ყურანში სულ 114 სურაა
წყარო: ბმული

მაგიური თარიღები

ერთი თვის წინ დუბაიში მეტროპოლიტენი დიდი ზარზეიმით გახსნეს. ეს ფაქტი ერთი ჩვეულებრივი ხაბარი (ახალი ამბავი არაბულად) იქნებოდა, რომ არა გახსნის სპეციალურად შერჩეული თარიღი: 2009 წლის 9 სექტემბერი, 9 საათი, 9 წუთი და 9 წამი. რა ამბავი ცხრიანებია მეთქი გავიფიქრე უცებ და ჩემს მეხსიერებაში ცხრიანები სამარადჟამოდ დაუკავშირდა დუბაის მეტროპოლიტენს. არადა რომ გახსნილიყო 23 ოქტომბერს რა მოხდებოდა ვითომ? რატომ უყვართ ადამიანებს ასე სიმბოლოებით აზროვნება?!  ტყუილად არ უწოდებდა, როგორც ჩანს, ერნსტ კასირერი ადამიანებს “სიმბოლურ ცხოველებს”!

შარშან, როდესაც ჩემი კორპუსის თავზე Su-24–ების ზუზუნი მესმოდა ჩინელებმა რიცხვების სიმბოლური ორგია მოაწყეს. გახსოვთ ალბათ, ოლიმპიადის გახსნის თარიღი 2008 წლის 8 აგვისტო, 8 საათი 8 წუთი და 8 წამი იყო. ჩინელები ნუმეროლოგიაში უფრო შორს წავიდნენ და ამ ყველაფერს ახსნა მოუძებნეს. ჩვენს კულტურაში რვა ბედნიერების მომტანი რიცხვიაო, რაც თავის მხრივ იმით გამოიხატება, რომ ჩინურ ენაში კეთილდღეობისა და რვიანის (“ბა”) აღმნიშვნელი იეროგლიფები ერთნაირად იკითხებაო. სწორად იმავე მიზეზის გამო რიცხვი ოთხი (“ში”) მათთვის სიკვდილისა და უიღბლობის სიმბოლოდაა მიჩნეული, რაც განსაკუთრებული ფობიით ტეტრაფობიით გამოიხატება.

რვიანებისა და ჩინელების ურთიერთობის საკითხი იმდენად ვრცელია, რომ ილუსტრაციისათვის რამდენიმე ფაქტსაც მოვიყვან. მაგალითისთვის ჩინეთში, რაც უფრო მეტი რვიანი ურევია ტელეფონის ნომერს, მით უფრო ძვირია ასეთი ნომრის შეძენა. ყველასათვის ცნობილია ფაქტი, თუ როგორ გაიყიდა ტელეფონის ნომერი, რომელიც სულ რვიანებისაგან შედგებოდა 270 723 ამერიკულ დოლარად. ასევე თითქმის ყველა დიდ ქალაქში USSD კომბინაცია *888# ჩინელების მიერაა ათვისებული. ასე რომ, არ გამიკვირდება ახლო მომავალში ჯეოსელში და მაგთიშიც რომ დაარეზერვონ რვიანების შემცველი ნომრები ჩვენმა ახალჩამოსულმა ჩინელმა მეგობრებმა.

…და მაინც რა იწვევს ადამიანებში რიცხვებისადმი ასეთ ფანატურ ლტოლვას? კარგად მახსოვს საპატრულო პოლიციის თანამშრომელი დეიდას გაოცებული სახე, მანქანას რომ ვყიდულობდი და რომ მკითხა რომელი ნომერი გინდაო, აირჩიეო და ჩემი პასუხი რომ მოისმინა, “სულ ერთია” მეთქი, ქალმა კულტურული შოკი მიიღო. ერთი გენიალური ინდოელი მათემატიკოსი, სრინივასა რამანუჯანი, გამახსენდა რომელიც მთელი ცხოვრება ამტკიცებდა კარგი და ცუდი რიცხვები არ არსებობს, მე ისინი ყველა თანაბრად მიყვარსო.

ხანდახან იმაზეც კი მიფიქრია, რომ რიცხვების ფსევდო–სიმბოლიკით ნებისმიერი ბოდვა მიზეზის მოგონება და შემთხვევითად შერჩეული თარიღის დასაბუთება შეიძლება. მაგალითად დღეს 2009 წლის 12 ოქტომბერია, ანუ 12.10.2009 – თარიღში შემავალი რიცხვების (12 + 10 + 9 + 2) ჯამი 33–ს შეადგენს, რაც თავის მხრივ საკრალური რიცხვია ქრისტიანობაში. ბაირონმა თავის ცხოვრებაში ამ საკრალური ასაკის დადგომა შემდეგი ლექსით აღნიშნა:

Through life’s road, so dim and dirty,
I have dragg’d to three and thirty.
What have these years left to me?
Nothing – except, thirty-three.

მე კი წელს 29–ის ვხდები, რომელიც ოთხით განსხვავდება 33–ისგან, ჩემს მიერ ზემოთ ციტირებული ლექსი კი ოთხი სტრიქონისაგან შედგება. ახლა მე უნდა დავასკვნა, რომ ეს არ არის შემთხვევითი დამთხვევა და რომ ამაში ზებუნებრივი ძალების ხელი ურევია, ჰოდა ეს პოსტი არ უნდა გამოვაქვეყნო, ვინაიდან ჯერ–ჯერობით უცნობია ზებუნებრივი ძალების განწყობა, სიკეთით ხელმძღვანელობენ ისინი, თუ ბოროტებით. ვაითუ ამ რიცხვების ორგიამ ბლოგის ვიზიტორებს უბედურება მოუტანოს… მართლაცდა, მაინცდამაინც 33 წლის ასაკს რატომ მიუძღვნა ბაირონმა ლექსი, 27–ის, 28–ის, ან თუნდაც 19–ის რომ იყო რატომ არაფერი ეწერინებოდა ამ საკითხზე?!

P. S. პოსტის პათოსი ითხოვს, რომ ჩემი ეს დღევანდელი ქმნილება შევინახო და 2010 წლის 10 ოქტომბერს, დილის 10 საათზე და 10 წუთზე, მე–10 წამზე გამოვაქვეყნო, თუმცა ძლივს მუზა მომსვლია და დამიწერია რაღაც, ჰოდა ამიტომაც “დავაფაბლიშებ”, ვინაიდან მომავალი წლისთვის, მოიძებნებიან ისეთი სიმბოლური ცხოველები, რომლებიც სულ ათიანების დადგომით თავისი ახლად შექმნილი პროდუქტის დაბადებას გვამცნობენ…

უტრაკო მეტრაკეები

ამათი უტრაკო მეტრაკე დედა ვატირე მე
უცნობი იუზერი

თანამედროვე ესპანეთი ორ მტრულ ბანაკად იყოფა. ერთ ნაწილს დედიკოს ბიჭები, ანუ “მერენგეს”–ები შეადგენენ, მეორე ნაწილს კი – “კიულეს”–ები. დიახ, თქვენ სწორად მიხვდით, სწორად ასე ამკობენ ერთმანეთს “რეალისა” და “ბარსელონას” გულშემატკივრები. “რეალის” ქომაგებს დედიკოს ბიჭებს რატომ ეძახიან ჩემთვის უცნობია, არც თავი მომიკლავს ძებნით, თუმცა “ბარსელონას” შემთხვევა განსაკუთრებულ შემთხვევას წარმოადგენს, ამიტომაც აღნიშვნის ღირსიც არის.

1909 წელს ბარსას ფანებს პირველად ეღირსათ საკუთარი სტადიონი, რომელსაც Carrer Indústria ერქვა. 1922 წელს ისინი უფრო სოლიდურ Les Corts–ზე გადავიდნენ, სადაც 1957 წლამდე ასპარეზობდნენ, რის შემდეგაც Camp Nou–ს ბალახს თელავენ. წინა ორ სტადიონზე ტრიბუნები სურათზე წარმოდგენილი ღობეების მსგავსი იყო, სადაც ბოლო რიგში მსხდომთ საჯდომები ღობეზე ჰქონდათ ჩამოდებული. სწორად იმ დროს შეერქვათ ბარსას ფანებს “კიულეს”–ები, ანუ სიტყვასიტყვით ტრაკიანები, ან მეტრაკეები.

“კიულეს”–ებთან დაკავშირებით არ შეიძლება, რომ ფრანსუა ვიიონის ლექსი არ გავიხსენოთ,  სადაც ენაკვიმატმა ავაზაკმა და დიდმა ფრანგმა პოეტმა “cul”–ისა და “col”-ის (ტრაკის და კისრის) შეპირისპირების ფონზე საკუთარი ცხოვრების უკანასკნელი წუთები აღწერა:

Je suis François, dont il me poise
Né de Paris emprès Pontoise
Et de la corde d’une toise
Saura mon col que mon cul poise

დავით წერედიანის თარგმანში ეს სტროფი ასე ჟღერს:

“მე ვარ ფრანსუა, ჭირს ველი,
ჩემი მზე მალე ჩავა.
ხვალე შეიტყობს კისერი
რასაც იწონის გავა.”

მიუხედავად იმისა, რომ წერედიანის ქართული თარგმანი უზადოდ არის შესრულებული, მაინც მგონია, რომ არ უხდება თავზეხელაღებული მაწანწალის, ფრანსუა ვიიონის ლექსიკას სიტყვა “გავა”, სიმკვეთრე და სიღრმე ეკარგება ნათქვამს, ამიტომაც თუკი ვინმე ბარსას ფანების ზედწოდების თარგმნას დააპირებთ, ნუ შეეცდებით ევფემიზმების საშუალებით ფონს გასვლას. არ მოუხდებათ აგრესიულ კატალონიელებს მესაჯდომეები და მეუკანალეები. ბარსას მოძულე რეალის ქომაგებმა კი მათ შეგიძლიათ “უტრაკო მეტრაკეები” უწოდოთ!

არც–თუ უაზრო წამოწყება

ჩემი დღის სამუშაო გრაფიკი მრავალ რაღაცას მოიცავს, მათ შორის ჩემთვის საინტერესო ბლოგების დათვალიერებასაც. დღეს ერთ–ერთ ასეთ ბლოგზე წავაწყდი პოსტს სათაურით: И вовсе не “тупая фигня”, რომლის თავშიც თავს იწონებდა ქართული ასო “ა”. ამონარიდი ბლოგიდან:

У меня предложение. А давайте выучим грузинский алфавит? В смысле, мхедрули (там еще два есть, но они больше не используются). В день по посту — через меcяц будем читать. Для любопытствующих ссылка — на матчасть (.doc).

დღეს კიდევ ორი ასო დაუმატებიათ და თუ ასე გაგრძელდა ახდება ცხონებული კლოდ ელვუდ შენონის სიტყვები: The enemy knows the system. ნუ რა არის ახლა ეს, რა წესია?! ერთმანეთისთვის ორი სიტყვა ვერ გვითქვამს რუსულენოვან ფორუმებზე, ჩვენი სიტყვების ჭეშმარიტ მნიშვნელობას გაშიფრავენ და ინფორმაციულ ომშიც დავმარცხდებით. აქამდე “ოლბანურს” რომ სწავლობდნენ უკვე ისწავლეს, ახლა ქართულზე რომ გადმოვიდნენ?!

ჰოდა, მე მაქვს იდეა! არ ჩამოვრჩეთ ჩვენს ჩრდილოელ “ძმებს” და ჩვენც ვისწავლოთ მათი ანბანი. დღევანდელ პოსტში წარმოგიდგენთ მათ პირველ ასოს (იხილეთ ზემოთ), რომელიც გაგიკვირდებათ და ისევე გამოითქმის, როგორც ჩვენი პირველი ხმოვანი – “ა”.

ჯორჯ ბუშის და კონდოლიზა რაისის გაბაასება