ლინგვისტუსის ბლოგი

სიტყვები, ენები, ისტორიები, წიგნები, შეკითხვები და სხვ.

მიშმიშის კვირაში

with 12 comments

ამ ახალი წლის დღეებში ყველაფერი თითქმის იგივე იყო, რაც წინა წლებში, დედაჩემის საახალწლო სუფრას ვგულისხმობ, ერთი გარგრის ჩირი დამაკლდა, რომელიც ძალიან მიყვარს… ჰოდა, ავიკვიატე და ავიხირე ეს გარგარი. აკვიატება ჩემგან დამოუკიდებელი პროცესია. ხან რას ავიკვიატებ ხოლმე და ხან – რას. ჰოდა აი, ამ ახალ წლებში გარგარი ავიხირე… გარგარი გახდა ამ ჩემი ნამთვრალევი დღეების თანამგზავრი.

გარგართან სიმპათიანარევი ურთიერთობა ჯერ კიდევ იმ დროიდან მაკავშირებს, როდესაც იტალიური გარგარი, ანუ “ალბიკოკკა” შემომხვდა. ასეთ სიტყვებს როდესაც აღმოვაჩენ ხოლმე, იმ დღეს მშვენიერ ხასიათზე ვარ, ვინაიდან ახალი სათამაშო მაქვს ჩემი გონებისათვის. ჰოდა, გარგარმა ჩემი ძველი სათამაშო “ალბიკოკკა” გამახსენა, დავგუგლე და დაიწყო…

თუ ზედა ამონარიდს დავუჯერებთ, ლათინური გარგარი “პრეკოკვუმ” არაბული “ალ–ბურკუკ” გამხდარა და ამის შემდგომ პორტუგალიურის გზით დატრიალებულა ევროპულ ენებში. რამდენიმე საუკუნის წინ არ ვიცი რა ხდებოდა, თანამედროვე არაბული ლექსიკონები ამბობენ “ალ–ბურკუკ” ქლიავიაო და გარგარს “მიშმიშ” ჰქვიაო, თუმცა არაბული ლექსიკონების ჩიჩქნამ ერთი მშვენიერი აღმოჩენა მაინც გამაკეთებინა არაბული გამოთქმის – ბუქრა ფილ მიშმიშ! – სახით, რომელიც სიტყვასიტყვით რომ ვთარგმნოთ “ხვალ გარგარობისას” გამოვა…

თურმე ნუ იტყვით და ეს ლათინური “პრეკოკვუმ” ანუ ადრედამწიფებული მოცემულ ფრაზოლოგიზმთან პირდაპირ კავშირში ყოფილა. ამონარიდი ეგვიპტური გაზეთის “ალ–აჰრამის” სტატიიდან, გახსენებაზე იმასაც ვიტყვი, რომ ალ–აჰრამ – “პირამიდებია” არაბულად:

The apricot season in Egypt is notoriously short. Its fragile flowers blossom in the Coptic month of Amsheer, the windiest month of the year, which inaugurates the Khamsine season. Very few of the flowers survive to become mishmish, or apricots, the first fruit to appear, fleetingly, after winter’s dreary regimen of citrus fruits and bananas. Apricots can all too easily be missed in the inundation of plums, peaches, grapes and watermelons that follows. In Egyptian vernacular Arabic, bukra fil mishmish — tomorrow, when the apricots come — expresses a mythical tomorrow that will never arrive.

გარგარის სეზონი ეგვიპტეში ხანმოკლე და იმდენად შეუმჩნეველი ყოფილა, რომ ადგილობრივები ვერც კი ასწრებენ გარგრის სეზონის დადგომის დაფიქსირებას. თურმე ადგილობრივი ქარების წყალობით თითო–ოროლა ნაყოფი ასწრებს ხეზე დამწიფებას, რომელსაც ეგვიპტელები “მიშმიშ”–ს უწოდებენ. ჰოდა, ამ ყველაფრის გათვალისწინებით ფართოდ გავრცელებული გამოთქმა დამკვიდრებულა – “ხვალ გარგარობისას” – ქართულად რომ ვთქვად – “როდინობის კვირაში” – ანუ არასოდეს!

ახალ წელს ჩვენმა პრეზიდენტმაც მოგვილოცა, როგორც ყოველთვის დაგვპირდა განათებულ ქუჩებს, დაგებულ გზებს და ნათელ მომავალს… და სანამ ის გაბრწყინებულ ივერიაზე საუბრობდა, მანამდე მე, გარგარაკვიატებულს ერთმა აზრმა გამიელვა… მივხვდი, რომ მიშმიშის სეზონზე მიცემული არაბული დაპირებები ქართულ რეალობაშიც არანაკლებ აქტუალური ყოფილა…

Advertisements

12 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. ბავშვობაში ხილს არ ვჭამდი. ერთადერთი იყო გარგარი, რომელიც ივნისის თვეში შემოდიოდა ხოლმე და ჩემი დაბადების დღის ხილი იყო.

    ისე, მეტი განსჯისათვის – ბერძნულ ენაში βερίκοκο-დ (ვერიკოკო) იქცა ეს პრეოკოკვუმ :)

    Antigone

    January 13, 2010 at 4:28 pm


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: