ლინგვისტუსის ბლოგი

სიტყვები, ენები, ისტორიები, წიგნები, შეკითხვები და სხვ.

ხმოვანი სათვალეები უსინათლოთათვის

with 3 comments

გასული საუკუნის 60-იან წლებში, პო­ლონელმა ფანტასტმა, სტანისლავ ლემ­მა, ტექნოლოგიების რაობაზე და დანიშ­ნულებაზე დაიწყო ფიქრი. შედეგად, სამ­ყაროს ფუნდამენტური ნაშრომი „ტექნო­ლოგიის ჯამი” მოევლინა. უმთავრესი თემა თანამედროვე ტექნოლოგიებით შექმნილი ილუზიები და ადამიანის მი­ერ ამ ილუზიების აღქმა გახლავთ. კრაკო­ველმა ორაკულმა, როგორც მას კოლეგე­ბი უწოდებდნენ, ინფორმაციის ალტერნატიული წყაროებით (როგორიცაა შე­ხება, სმენა, ყნოსვა) შექმნილ ილუზიებს ფანტომატიკა უწოდა. მან იწინასწარ­მეტყველა, რომ მომავლის ტექნოლოგიები ყალბ შეგრძნებებზე იქნებოდა ორი­ენტირებული. შეგრძნებების პროთეზებით შეიარაღებული ადამიანები ვეღარ განარჩევდნენ რეალურ სამყაროს ილუზორულისგან. იდეა, რომლის ტექნო­ლოგიური გადაწყვეტაც შემდგომში ძმებმა ვაჩოვსკებმა შემოგვთავაზეს ტრი­ლოგიაში „მატრიცა”, სათავეს პლატონის გამოქვაბულის პრობლემიდან იღებს; რასაც ადამიანები ხედავენ, მხოლოდ ჩრდილებია გამოქვაბულის კედ­ლებზე და ის, რაც რეალობას წარმოადგენს, მათი მზერისთვის მიუწვდომე­ლია. ლემის წინასწარმეტყველება, რომ ვირტუალური სამყარო (მისი სიტყვე­ბით – ფანტომატიკა) ჩაანაცვლებდა რეალობას, ფიქტიურად ინტერნეტის შექ­მნის შემდეგ ახდა. ფაქტობრივად კი, მას შემდეგ შეესხა ხორცი, როდესაც იე­რუსალიმის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ხმოვანი სათვალე წარუდგინეს ფართო საზოგადოებას

გასულ კვირას იერუსალიმის უნივერსიტეტის მეცნიერების მიერ შექმნილი ახალი მოწყობილობის, Sensory Substitution Device-ის (შემოკლებით SSD), ე.წ. ხმოვანი სათვალის პრეზენტაცია მოეწყო. სათვალე უსინათლოებს გარესამყა­როს აღქმაში ეხმარება და ვიზუალურ ინფორმაციას ხმოვან სიგნალებად გარ­დაქმნის. ადამიანს ექმნება ილუზია, რომ „ხედავს”, თუმცა უმეტესწილად ეს რეალობის ანასახია ბგერების ზღვაში. სათვალის მუშაობის პრინციპი გამოსა­ხულების სეგმენტაციის ალგორითმებს ეფუძნება. ის სათვალის ცენტრში და­მონტაჟებული ვიდეოკამერიდან მიღებულ ვიზუალურ ინფორმაციას ამუშა­ვებს, გამოყოფს ფონს და ცენტრალურ ფიგურებს და ინფორმაციას ფიგურე­ბის შესახებ ხმოვან სიგნალებში შიფრავს. იერუსალიმის უნივერსიტეტის მეც­ნიერების მტკიცებით, სულ მცირეოდენი ვარჯიშია საჭირო, რათა ადამიანი ახალ ხმოვან სამყაროს მიეჩვიოს და გარშემომყოფი საგნების, სახეების და წარწერების შესაბამისი ხმოვანი სიგნალების ტონალობები განარჩიოს, რო­მელთა საშუალებითაც ტვინი გარესამყაროს მოდელს ააგებს და ამით ადამი­ანს თავისუფალი გადაადგილების და მოქმედების საშუალება მიეცემა.

პროექტის ხელმძღვანელმა, დოქტორმა ამირ ამედიმ განმარტა, რომ კვლევის მიზანი მხოლოდ ხმოვანი სათვალის შექმნა არ იყო. მათ სურდათ ტვინის აქ­ტივობის შესწავლა და მასზე დაკვირვება აუდიო და ვიზუალური ინფორმაცი­ის მიღების პროცესში. შესწავლის ობიექტს, ამ შემთხვევაში, ტვინის მხედვე­ლობითი ქერქი წარმოადგენდა, რომელსაც უშუალოდ ხმოვანი სათვალის მოხმარების დროს აკვირდებოდნენ. ნეიროფიზიოლოგიაში მანამდე ცნობი­ლი ფაქტის მიხედვით, ვიზუალური ინფორმაცია ტვინში ორი პარალელური გზით მიემართება. მათგან პირველი, ვენტრალური ნაკადი ცდილობს გასცეს პასუხი შეკითხვას – „რა?” და მეორე – დორსალური ნაკადი ობიექტების სივ­რცულ-დროით პარამეტრებს შიფრავს და ცდილობს უპასუხოს შეკითხვებზე – „სად? როდის?”. უსინათლო ადამიანებს ტვინის იმ ადგილას, სადაც ეს ორი ნაკადი მიემართება, არანაირი აქტივობა არ შეენიშნებათ. თუმცა რაოდენ პარა­დოქსულიც უნდა იყოს, დაკვირვებამ აჩვენა, რომ ხმოვანი სათვალით მიღებუ­ლი ინფორმაცია უსინათლო ადამიანების ტვინის მხედველობის ქერქში ამავე ნაკადებით ხდება. და ეს იმ შემთხვევებშიც კი, როდესაც ადამიანი დაბადები­დან ბრმაა. ეს ნიშნავს, რომ ტვინი სენსორული კი არა, „ოპერაციული” მოწყო­ბილობაა და იმაზე უფრო მეტად მოქნილია, ვიდრე მეცნიერებს აქამდე წარმო­ედგინათ.

გამოქვეყნდა ჟურნალში “ტაბულა” 

Advertisements

Written by linguistuss

February 28, 2012 at 9:07 pm

3 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. შენადა თქვი და ტაბულაზე წავიკითხავთ ხოლმე ))

  2. საკმაოდ საინტერესო პოსტია.. ნეტა ჩადგეს მალე თანამედროვე ტექნოლოგიები მსგავსი უმცირესობების სამსახურში და..

    goga

    October 14, 2012 at 11:43 am

  3. კარგია, სწრაფი ტემპით ვითარდება ტექნოლოგია.

    jogos de esqueite

    January 15, 2013 at 9:23 pm


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: