ლინგვისტუსის ბლოგი

სიტყვები, ენები, ისტორიები, წიგნები, შეკითხვები და სხვ.

ეფექტური vs. ეფექტიანი

with 5 comments

პარონიმები ეწოდება ისეთ სიტყვებს, რომლებიც ჟღერადობით ჰგავს ერთმანეთს, მაგრამ შინაარსით განსხვავდება და რომლებსაც ძალიან ხშირად ერთმანეთში ურევენ. მაგალითების ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს, თუმცა აი, რამდენიმე მაგალითი ინებეთ: ადრესატი-ადრესანტი, კამპანია-კომპანია, აბონენტი-აბონემენტი, ინდიელი-ინდოელი, ჰიპი-ჰიპსტერი… ეს ტყუპისცალი სიტყვები წყვილ-წყვილად თანაარსებობენ ჩვენს თავში, ხანდახან ვამბობთ ერთს და ვგულისხმობთ მეორეს.

ჩამოთვლილი მაგალითებიდან განათლებულ ადამიანებს ასე თუ ისე არ ეშლებათ კამპანია კომპანიაში, ჰიპი – ჰიპსტერში, და აბონენტი – აბონემენტში, თუმცა არის წყვილი, რომლებსაც ხშირად დიდად არ ასხვავებენ, არადა ისინი პრინციპულად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. ამ სიტყვათა წყვილზე მსურდა საუბარი და პარონიმებზე შესავალი ამიტომაც დავურთე. ჰოდა, მოდით ვისაუბროთ იმაზე თუ რითი განსხვავდება ეფექტური ეფექტიანისგან და პირიქით.

ეფექტიანი (en. – efficient, fr. – efficace, de. – effizient, ru. – эффективный) – აღნიშნავს ყველაფერ იმას, რაც იწვევს შედეგს და ორიენტირებულია შინაარსზე. ასე, მაგალითად ეფექტიანი შეიძლება იყოს საქმე, მედიკამენტი, მიღებული ზომები, თავდაცვა, მართვა, კონტროლი, მკურნალობა, ანალიზი, თანამშრომელი, ლიონელ მესი… ერთი სიტყვით ეფექტიანია ყველაფერი ის, რაც საჭირო და მოსალოდნელ შედეგს გვაძლევს დამოუკიდებლად იმისა თუ რა შთაბეჭდილებას და ეფექტს ახდენს ის ჩვენზე.

ეფექტური (en. – effective, fr. – effectif, de. – effektvoll, ru. – эффектный) – აპელირებს ფორმაზე, გარეგნულ მახასიათებლებზე, ამით შექმნილ მოკლევადიან შთაბეჭდილებაზე, სადაც შედეგი არ არის საინტერესო და გათვლა ეფექტზეა გაკეთებული. ასე მაგალითად ეფექტური შეიძლება იყოს: კაბა, ქალი/კაცი, მსახიობი, სანახაობა, ცეკვა, სპექტაკლი, ფილმი, სასახლე, კოლონადა, თამაში, ფოკუსი, კრიშტიანუ რონალდო… ანუ ეფექტურია ყველაფერი ის, რაც ახდენს ჩვენზე შთაბეჭდილებას, ეფექტს და შესაძლოა ეფექტიანიც იყოს, თუმცა ეფექტური და ამავდროულად არაეფექტიანი მაგალითების ჩამოთვლაც მრავლად შეიძლება.

ოდესღაც 21-ე საუკუნის დასაწყისში დამკაბადონებლად რომ ვმუშაობდი ათასი ჯურის კორექტორთან მიხდებოდა ურთიერთობა, რომლებსაც მანტრასავით ჰქონდათ დაზეპირებული, რომ სწორია ეფექტიანი და არასწორია ეფექტური, სწორია – რეკომენდება და არასწორია – რეკომენდირება (ამაზე სხვა დროს ვისაუბროთ). ჩაქუჩით დასდევდნენ სიტყვა ეფექტურს და იქაც კი, სადაც ეს სიტყვა სწორად იყო გამოყენებული, მაინც ეფექტიანით ცვლიდნენ იმიტომ, რომ… ამისი მიზეზი არ ვიცი, თუმცა ის რაც ვიცი არის შემდეგი: მათი განსხვავება აუცილებელია!

Advertisements

Written by linguistuss

December 20, 2013 at 7:42 am

5 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. ეკონომიკის სახელმძღვანელოს არაეკონომისტ მთარგმნელებს რომ გამოადგებათ, ისეთი პოსტია ნამდვილად :)

    M.K.

    December 20, 2013 at 1:34 pm

  2. (ამაზე სხვა დროს ვისაუბროთ) << დამახსოვრებულია

    მე

    December 20, 2013 at 6:26 pm

  3. მესი და რონალდო :დ :))

    როდე

    December 21, 2013 at 2:17 am

  4. ასევე ვისაც ერევათ ოპრეაციული სისტემა და ოპერატიული მეხსიერება, გთხოვთ იხილოთ სტატია ბმულზე: http://goo.gl/6uUtca : )

    Devi Pirtskhalaishvili

    December 21, 2013 at 5:00 pm

  5. ძალიან მომეწონა თვენი სტატია მადლობათ !

    Nicole

    February 27, 2014 at 3:21 pm


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: