ლინგვისტუსის ბლოგი

სიტყვები, ენები, ისტორიები, წიგნები, შეკითხვები და სხვ.

Posts Tagged ‘კვერცხი

ყავის მარცვლების იგავი

with 5 comments

მივიდა ერთხელ გოგო მამასთან და ეუბნება: – ძალიან დავიღალე, მძიმე ცხოვრებისაგან, პრობლემებისაგან და გაჭირვებისაგან. მეტის მოთმენა აღარ შემიძლია… რა ვქნა?

მამამ პასუხის ნაცვლად გაზქურა აანთო და ზედ სამი ერთი ზომის, წყლით სავსე ქვაბი დადგა. პირველ ქვაბში სტაფილო ჩააგდო, მეორეში – კვერცხი, მესამეში კი ყავის მარცვლები ჩაყარა. ცოტა ხნის შემდეგ, როცა სტაფილო, კვერცხი მოიხარშა და ყავის მარცვლები წყალში გაიხსნა, მამამ სტაფილო და კვერცხი ქაფქაფა წყლიდან ამოიღო, მესამე ქვაბიდან ჭიქაში ყავა დაისხა და ყველაფერი ამის შემდგომ ჰკითხა თავის შეჭირვებულ შვილს:  – რა შეიცვალა?

გოგომ უპასუხა: – კვერცხი და სტაფილო მოიხარშა და დაფქვილი ყავის მარცვლები წყალს შეერიაო.

მამამ მიუგო: – არა, შვილო ჩემო, ეს მხოლოდ ზედაპირული შეხედულებაა. რეალურად კი მაგარი სტაფილო დარბილდა, ადვილად მსხვრევადი და შიგნით თხევადი კვერცხი გამაგრდა, ანუ გარეგნულად არც სტაფილო და არც კვერცხი არ შეცვლილა, შეიცვალა მათი შინაარსი ერთნაირი გარემო პირობების ზემოქმედების შედეგად. ამგვარად ადამიანებიც, ერთნაირი ზემოქმედების შედეგად, შინაგანად ძლიერები შეიძლება დარბილდნენ და ძალიან ფაქიზები და ნაზები კი შეიძლება გაქვავდნენ…

– და ყავა? – ვერ მოითმინა გოგომ.

– რაც შეეხება ყავას, ეს ყველაზე საინტერესოა! ყავის მარცვლები გაიხსნა გარემოში. მარცვლებმა არათუ დაკარგეს საკუთარი უმთავრესი ნიშან–თვისებები, არამედ პირიქით, აქეთ შეცვალეს გარემო და უგემური ცხელი წყალი სასიამოვნო სასმელად აქციეს. ზუსტად ამგვარად, არსებობენ ადამიანები, რომლებიც თავად არ იცვლებიან, მაგრამ ამავდროულად ცვლიან გარემო პირობებს რომლებიც მათზე ზემოქმედებენ,  ისევე როგორც ყავის მარცვლებმა შეცვალეს ქაფქაფა წყალი.

Written by linguistuss

February 27, 2009 at 5:34 am

ავოკადო და ადვოკატი

with 5 comments

სულ მაინტერესებდა, ფრანგულ ენაში “ავოკადო” და “ადვოკატი’ ომოგრაფებს რატომ წარმოადგენდნენ? მანამდე იმასაც ვიტყვი რომ ომოგრაფები არის სიტყვები, რომლებიც ერთნაირად იწერება და სხვადასხვა მნიშვნელობა აქვს, როგორც ეს Avocat-ს შემთხვევაშია, რომელიც ფრანგულად ადვოკატიცაა და ავოკადოც.

ძველი აცტეკები ავოკადოს აჰუკატლ–ს უწოდებდნენო, ამტკიცებს ერთი ეტიმოლოგიური წყარო, რაც ნაჰუატლზე, აცტეკურ ენაზე მამაკაცის გენიტალიებს ნიშნავს, როგორც ჩანს ძველ აცტეკებს ამ ხილსა და მამაკაცის დასახელებულ ორგანოს შორის ფიზიკური მსგავსება უპოვნიათ. შემდეგ მოსულან ესპანელები და სიტყვა “აჰუკატლ” ესპანური სიტყვა “აბოგადო”–სთვის მიუმსგავებიათ, რაც ესპანურად თავის მხირვ “ადვოკატია”. ამ გაუგებრობაში შემდგომ ფრანგები როგორ მოხვდენენ ეგ არ წერია არსად, თუმცა ფაქტია, რომ ეს ორი სიტყვა ომოგრაფებს ფრანგულში წარმოადგენენ და არა ესპანურში. ასევე იმასაც დავამატებ, რომ ავოკადო “ალიგატორის მსხლის” სახელითაცაა ცნობილი…

უპრიანი იქნება ლიქიორ “ადვოკაატსაც” თუ გავიხსენებთ, რომელიც თანამედროვე რეცეპტით კვერცხის გულისაგან კეთდება და ვიზუალურად ამიტომაც ყვითელია, თუმცა ჩემთვის მანამდე იყო გაუგებარი თუ რატომ ერქვა ამ სასმელს “ადვოკაატი” (ჰოლანდიურად – ადვოკატი), სანამ არ გავარკვიე, რომ ამ სასმელის კეთება სურინამში დაუწყიათ და კვერცხის ნაცვლად “სამხრ. ამერიკელი ჰოლანდიელები” თურმე თავდაპირველად ავოკადოს იყენებდნენ, შესაბამისად ლიქიორისთვის სახელი ავოკადოს მიუცია და არა რომელიმე ადვოკატს. კვერცხზე არ ვგიჟდები, მაგრამ ცნობისმოყვარეობის ხათრით  გავსინჯავდი ამ ლიქიორს… რამე რომ იყოს ავოკადოსაც მივაყოლებდი :))