ლინგვისტუსის ბლოგი

სიტყვები, ენები, ისტორიები, წიგნები, შეკითხვები და სხვ.

Posts Tagged ‘პარიზი

გრევის მოედანზე გაფიცულნი

with one comment

ამონარიდი ხოსე ორტეგა–ი–გასეტის ესედან “ორი მთავარი მეტაფორა”:

გაფიცვა ფრანგულად se mettre en grève, ან მოკლედ grève არის. დაფიქრებულხართ თუ რატომ ნიშნავს სიტყვა grève გაფიცვას? თვითონ ფრანგულად მოლაპარაკეებმა არ იციან ამის შესახებ და არც კი აღელვებთ ეს საკითხი. მათთვის სიტყვა პირდაპირ მიუთითებს მნიშვნელობაზე. “Grève” ფრანგულად ქვიშიანი ნაპირია. პარიზის რატუშა სენის მახლობლად იყო აგებული, მის წინ კი მდინარის ქვიშიანი სანაპირო იყო გადაჭიმული. ამის გამო რატუშის წინ მდებარე მოედანს place de la grève, ანუ გრევის მოედანი ეწოდა. ამ ადგილას პარიზელი უმუშევრები, ან სამსახურიდან ახლად დათხოვილები იკრიბებოდნენ ხელახალი დასაქმების მოლოდინში. Faire grève იმ დროს უსამსახუროდ დარჩენას ერქვა, დღესდღეობით კი მუშაობაზე ნაბაყოფლობით უარის განცხადებას დაერქვა. ეს ისტორია ფილოლოგებმა აღადგინეს, თუმცა ის ყოველგვარ აზრს მოკლებულია გაფიცული მუშისთვის, რომელიც გაიფიცა და ამბობს je suis en grève-ო.

Written by linguistuss

November 18, 2010 at 3:33 pm

ლინგვისტუსი ლინგვისტუსის საფლავზე

with 13 comments

ამასწინად ბაზას ვათვალიერებდი და შეკითხვა შემომხვდა, სადაც ეს პანორამა იყო წარმოდგენილი (ჩემს გარეშე) და მოაზროვნეებს ეკითხებოდნენ ვინ არის დასაფლავებულიო. დავღონდი, ამ სურათის მოტანას ვაპირებდი თსუ–ს ჩემპიონატის ფინალში (წარწერას ცხადია წავშლიდი), ჰოდა ვინაიდან ეს შეკითხვა გამიცუდდა იდოს ეს სურათი აქ, ნათელ მოგონებად. თან ბლოგის თემატიკასაც შეესაბამება…

P. S. ვარდი ჩემი მიტანილი არ არის. იქ დამხვდა :)

Written by linguistuss

October 19, 2010 at 4:26 pm

პარიზის მეტროს უცნობები

with 29 comments

ჩემი ბოლოდროინდელი აღმოჩენა მსურთ გაგიზიაროთ. თავდაპირველად იდეამ იმდენად მომხიბლა, რომ ქართული ანალოგის გაკეთებაზეც კი დავიწყე ფიქრი, თუმცა მივხვდი, რომ არ გამომივა, ამიტომ იდეის გაქართულება დროებით დავივიწყოთ და თავად პროექტზე ვისაუბრებ, რასაც პარიზის მეტროს უცნობები ჰქვია. ბლოგიდან ბლოგზე მოგზაურობისას, ერთი უჩვეულო ბლოგი აღმოვაჩინე, რომლის მისამართი – http://linconnudumetro.wordpress.com – ზუსტად ასახავს მის შიგთავსს. ბლოგის აღწერილობაში წერია:

თქვენს თავს ეკითხებით თუ ვინ არის თქვენს წინ მჯდომი უცნობი, რომელიც ფანჯარაში იხედება. ყოველ ჯერზე, როდესაც მისი მიმართულებით აპარებთ მზერას, მის მზერას აწყდებით. შეწუხებული დაბლა ხრით თვალებს. მეტროში თვალებში მიშტერება, ხომ “არ მოსულა”. ზუსტად იგივე შეკითხვა აწუხებს მასაც. ამასთან თქვენ მას კიდევ ვეღარასოდეს იხილავთ. იგი მეტროს უცნობია.

ბლოგის ავტორი პარიზის მეტროში მოგზაურობს და მის წინ მჯდომ უცნობებს ესაუბრება, მათი ცხოვრების შესახებ რამდენიმე შეკითხვას უსვამს, სურათს უღებს და ბოლოს ბლოგზე აქვეყნებს. სულ რაღაც სამი თვეა, რაც ეს პროექტი დაიწყო და ფრანგულ ბლოგოსფეროში უკვე მოვლენად იქცა. თითქოს არაფერია, რა უნდა ამის გაკეთებას?! არადა არც ისე ადვილია, როგორც ერთი შეხედვით ჩანს. მაგალითისთვის რამდენიმე უცნობის პორტრეტს მოვიშველიებ და მინაწერს ვთარგმნი.

მუჰამედი

მუჰამედს კინოს კინოს გარეგნობა აქვს, გამოკვეთილი სახე და ძალიან სიმპათიურია. სანამ გამოველაპარაკებოდი, ცოტა ხანი ვაკვირდებოდი. რასაც, როგორც წესი, არ ვაკეთებ ხოლმე. იგი 43 წლისაა და ჰუმანიტარული დახმარების მისაღებად მიიჩქარის. 2002 წელს ჩამოვიდა ალჟირიდან და მშენებლობაზე მუშაობდა ერთ დიდ სამშენებლო კომპანიაში. თუმცა ფინანსური კრიზისის გამო უმუშევარი დარჩა და ელოდება, როდის გააგრძელებს კომპანია მშენებლობას. მუჰამედს თავისი ოჯახი, რომელიც ქალაქ ორანში დატოვა, დიდი ხანია არ უნახავს და ისინი ძალიან ენატრება. თუმცა დღესდღეობით არ აქვს საშუალება მათი მონახულების, საჭირო დოკუმენტების არქონის გამო. როდესაც ფოტოს ვუღებდი, წელში გაიმართა და ობიექტივს მიაშტერდა. მიუხედავად იმისა, რომ ორ ფოტოზე მეტს არ ვიღებ ხოლმე, ძალიან გავერთე. მუხლებზე დავდექი და კადრების გადაღება დავიწყე, უკეთესი კადრი რომ დამეჭირა. იმედი მაქვს, რომ ჯეროვანი პატივი მივაგე მის ფოტოგენურობას. დიდი მადლობა, მუჰამედ!

ლიუდივინი

ლიუდივინი სორბონაში სწავლობს ფილოსოფიურზე და მესამე კურსზეა. სანამ გამოველაპარაკებოდი ხვალინდელ სემინარზე ფიქრობდა, რომელიც კარგად არ ჰქონდა მომზადებული და მთელი ღამე უნდა ემეცადინა. ლიუდივინმა მითხრა, რომ როდესაც პროკრასტინაციის ტყვეობაში არ იმყოფება, მაშინ ცეკვავს. მის სათვალეებზეც ჩამოვუგდე სიტყვა, რაზედაც მომიგო, რომ ძალიან კმაყოფილია, ასეთი სათვალეები რომ მოდაშია. ისეთი ახლომხედველისთვის, როგორიც მე ვარ, რაც უფრო დიდია მინები მით უკეთესიო…

პ. ს. საინტერესო იქნება თბილისის სამარშრუტო ტაქსებზე, ასეთი ბლოგის გაკეთება. ან თბილისელ ტაქსისტებზე!!!

ფრანგული Nevermore

with 22 comments

კუნძულ სიტედან არკოლის ხიდზე რომ გადახვალთ და კუნძულ სენ–ლუის მიმართულებით სენას რომ ჩაუყვებით, ძვ. რომში იმპერატორ ნერონის დროს წამებული წმინდანების, გერვასისა და პროტასის სახელობის ეკლესიას მიადგებით, რომელსაც პარიზელები შემოკლებით სენ–ჟერვეს უწოდებენ. ერთი შეხედვით ჩვეულებრივი ეკლესიაა, ყოველ შემთხვევაში მე ასე მომეჩვენა, ვერაფრით გამორჩეული… დახუნძლული პატარ–პატარა ქანდაკებებითა და ნაირ–ნაირი გოთიკური ზიზილ–პიპილოებით. ამ ეკლესიის უმთავრესი ღირსშესანიშნაობა პარიზში ერთ–ერთი უძველესი ორგანი ყოფილა, რომელიც მე არ მინახავს, ვინაიდან ეკლესიაში არ შევსულვარ, მხოლოდ იმ ხედით შემოვიფარგლე, რომელიც ვიკიპედიიდან აღებულ სურათზეა დაფიქსირებული. ფასადის თვალიერებისას, ხემ, მთლიანად რომ ფარავს მის ცენტრალურ ნაწილს, ნერვები მომიშალა და ჩემთვის ვიფიქრე, აქამდე პატრონი როგორ არ გამოუჩნდა, რომ მოეჭრა და ფასადიც მთლიანობაში გამოჩნდებოდა მეთქი?! ამის შემდეგ გავაგრძელე ჩემი გზა და სენ–ჟერვეს ეკლესია არც კი გამხსენებია.

დღეს ფრანგულ გამოთქმებსა და ხატოვან ფრაზებს ვათვალიერებდი. ერთ–ერთი მათგანი ასე ჟღერდა: Attendez-moi sous l’orme, რომელიც თარგმანში “თელის ქვეშ დამელოდეს” ნიშნავს. იმწამსვე თელების ქუჩაზე მოსიარულე კოშმარი გამახსენდა და დალასში თელების ქუჩაზე მოკლული კენედი. მეტი ამ ხის შესახებ არანაირი ინფორმაცია არ გამაჩნია, შესაბამისად დამაინტერესა ნეტა რას უნდა ნიშნავდეს თელის ქვეშ დალოდება მეთქი და გუგლვა დავიწყე. ბევრი ვგუგლე თუ ცოტა, 1868 წელს გამოცემული ფრანცისკ მიშელის 60 გვერდიანი ნაშრომი ვიპოვე, რომელიც კონკრეტულად ამ ფრაზას ეძღვნება, სადაც ძალიან ბევრი უინტერესო და მოსაწყენი გვერდი აღმოჩნდა, თუმცა ის მაინც გავიგე, რომ “თელის ქვეშ დამელოდეთ” ნიშნავს დაპირებას, რომელსაც არასოდეს შეასრულებენ.

ყველაზე საინტერესო კი ამ ფრაზის ეტიმოლოგია აღმოჩნდა, რომელიც  სენ–ჟერვეს ეკლესიის წინ თავმომწონე ხეს უკავშირდება. ეს ხე ამ ადგილას თურმე მეათე საუკუნიდან არსებობს. ის ჯერ კიდევ მაშინ ხარობდა, სანამ სენ–ჟერვეს ეკლესიას ააშენებდნენ პარიზის ძველი ეკლესიის ადგილას. არავინ იცის ეს ხე მერამდენე თაობაა, არც ის თუ მერამდენედ გაახარეს ყლორტი ბებერი წინაპრის ფესვებზე, თუმცა უკვე ტრადიციად ქცეულა, რომ ეს ხე აქ უნდა იყოს და უნდა ფარავდეს სენ–ჟერვეს ეკლესიის ფასადს. მარეს კვარტლის მაცხოვრებლებს შუა საუკუნეების პარიზში ერთი ჩვეულება ჰქონიათ: ამ ხის ქვეშ მევალე და მოვალე იკრიბებოდნენ თურმე და ყველას დასანახად ხდებოდა ვალების გასტუმრება. ვალის გასტუმრება კი ადამიანებს როგორ უყვართ მოგეხსენებათ, ჰოდა შესაბამისად უკვე გასაგები ხდება თუ რატომ ნიშნავს “თელის ქვეშ დამელოდე” ედგარ ალან პოს ყორანისეულ Nevermore-ს.